Οικία Μωχάμετ Άλη

Οικία Μωχάμετ Άλη – Το σπίτι όπου γεννήθηκε ο ηγεμόνας της Αιγύπτου

Η Οικία Μωχάμετ Άλη βρίσκεται στη χερσόνησο της Παναγίας, στην παλιά πόλη της Καβάλας. Εκεί γεννήθηκε το 1769 ο Μωχάμετ Άλη, ο μεγάλος ηγεμόνας της Αιγύπτου, και έζησε ως τα τριάντα του. Σύμφωνα με το MOHA Research Center, το σπίτι χτίστηκε γύρω στο 1780-90 και θεωρείται από τα πιο λαμπρά σωζόμενα δείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα στην Ελλάδα. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο, καθημερινά εκτός Τρίτης και Τετάρτης, 10:00-14:30, με γενική είσοδο 8€.

Βασικά στοιχεία

• Κατασκευή: γύρω στο 1780-90
• Εμβαδόν: 330 τ.μ. – το μεγαλύτερο σπίτι της Καβάλας της εποχής
• Διώροφο, με δύο ενωμένα τμήματα: το χαρεμλίκι και το σελαμλίκι
• Τζάκι σε όλα τα δωμάτια και τζάμια στα παράθυρα, σπάνια πολυτέλεια για την εποχή
• Διατηρητέο ιστορικό μνημείο από το 1954
• Σήμερα: μουσείο – Τηλέφωνο: 2510 620515

Η ιστορία της

Ο Μωχάμετ Άλη, ιδρυτής της δυναστείας που κυβέρνησε την Αίγυπτο έως το 1952, γεννήθηκε στην Καβάλα το 1769. Ασχολήθηκε με το εμπόριο καπνού και ανελίχθηκε στον στρατό με τη βοήθεια του θείου του, αρχηγού της φρουράς της πόλης. Το 1805 η Υψηλή Πύλη του έδωσε τον τίτλο του κυβερνήτη (Wāli) της Αιγύπτου. Εισήγαγε μεταρρυθμίσεις, νέες καλλιέργειες όπως το μακρύινο βαμβάκι και κοσμικό εκπαιδευτικό σύστημα, ενώ η πολιτική ανεξιθρησκίας του προς τις κοινότητες των Ελλήνων, των Εβραίων και των Αρμενίων έφερε νέο κύμα μετανάστευσης. Πέθανε στο Κάιρο το 1849.

Το 1954 το σπίτι, μαζί με το Ιμαρέτ, κηρύχθηκε διατηρητέο ιστορικό μνημείο και αναγνωρίστηκε από το ελληνικό κράτος ως αιγυπτιακή περιουσία (Wakf). Επισκευές και αποκατάσταση έγιναν στο αρχικό κτίριο, στον κήπο και στον γύρω χώρο με χορηγία του ελληνικού κράτους και την υποστήριξη της αιγυπτιακής βασιλικής αυλής, ενώ τον Αύγουστο του 2001 η οικογένεια Missirian ανέλαβε την αποκατάσταση και των δύο μνημείων.

Τι θα δεις

Το σπίτι είναι στραμμένο προς τα μέσα, για να προστατεύει την ιδιωτικότητα των χώρων του, κυρίως του χαρεμλικιού. Οι κύριοι χώροι διαμονής βρίσκονταν στον όροφο και οι βοηθητικοί στο ισόγειο. Τα δωμάτια διακοσμούν ανατολίτικα χαλιά, έπιπλα και κεραμικά, που βοηθούν τον επισκέπτη να νιώσει την αρχική ατμόσφαιρα.

Hayat: ο λιθόστρωτος, ημιυπαίθριος χώρος του ισογείου όπου ήταν ο φούρνος, η κουζίνα και το πλυσταριό – σήμερα εκθεσιακός χώρος. Απέναντι από την είσοδο των γυναικών υπάρχει κρήνη με ενσωματωμένο αρχαίο μαρμάρινο κιονίσκο. Ήταν η μόνη κατοικία της πόλης με δική της κρήνη· το νερό ερχόταν από τα βουνά της Λεκάνης μέσα από το υδραγωγείο, τις Καμάρες.

Χαρεμλίκι και Οντάς: η σκάλα του Hayat οδηγεί στο φωτεινό χολ των γυναικείων διαμερισμάτων, όπου περνούσε η οικογένεια τους καλοκαιρινούς μήνες. Εκεί είναι και η μόνη πόρτα που ένωνε τα γυναικεία με τα ανδρικά διαμερίσματα. Ο Οντάς, το μεγαλύτερο δωμάτιο, έχει τζάκι, εντοιχισμένη ντουλάπα (μεσάντρα) και χαμηλούς καναπέδες σε τρεις πλευρές· τη μέρα ήταν σαλόνι, με ένα χαμηλό τραπέζι γινόταν τραπεζαρία και τη νύχτα υπνοδωμάτιο.

Χαμάμ: βρίσκεται στον όροφο του χαρεμλικιού, σημάδι εξαιρετικής πολυτέλειας, και χωρίζεται σε τρία τμήματα: δωμάτιο με τζάκι, εσωτερικό λουτρό και αποχωρητήριο. Το νερό ζεσταινόταν από το τζάκι του μπροστινού δωματίου. Το Musafir Odah, το γωνιακό δωμάτιο με το ξυλόγλυπτο ταβάνι με λουλούδια και ροζέτα, ήταν το «καλό» δωμάτιο όπου δέχονταν τους επισκέπτες.

Σελαμλίκι και στάβλος: στον όροφο των ανδρικών διαμερισμάτων υπάρχουν το δωμάτιο που θεωρείται προσωπικό δωμάτιο του Μωχάμετ Άλη και το δωμάτιο της φρουράς του. Στο ισόγειο, ο στάβλος ήταν αρχικά η κύρια είσοδος του σπιτιού: η πέτρινη ποτίστρα σώζεται ακέραια, όπως και η αρχική ξύλινη σκάλα, ενώ ένα περιστρεφόμενο κουτί επέτρεπε στις γυναίκες να δίνουν φαγητό στους άνδρες χωρίς να τις βλέπουν.

Μνημεία κοντά στην Οικία

Το παράθυρο δίπλα στο δωμάτιο της φρουράς βλέπει στην Πλατεία Μωχάμετ Άλη και στον έφιππο ανδριάντα του, έργο του γλύπτη Κωνσταντίνου Δημητριάδη. Η πλατεία κατασκευάστηκε από το 1930 έως το 1933 και ο ανδριάντας αποκαλύφθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1949, έναν αιώνα μετά τον θάνατο του Μωχάμετ Άλη. Κοντά βρίσκονται επίσης το Ιμαρέτ και το Κάστρο Καβάλας.

Ωράριο λειτουργίας

• Δευτέρα, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή: 10:00 - 14:30
• Τρίτη και Τετάρτη: κλειστά
• Κλειστά επίσης: 1 Ιανουαρίου, Κυριακή του Πάσχα, 15 Αυγούστου, 25 Δεκεμβρίου

Εισιτήρια

• Γενική είσοδος: 8€
• Μειωμένο (παιδιά, φοιτητές, κάτοχοι κάρτας ανεργίας): 5€
• Σχολεία και γκρουπ: επικοινωνία με το MOHA

Πώς θα πας

Η Οικία βρίσκεται στη χερσόνησο της Παναγίας, στην παλιά πόλη, μπροστά στην Πλατεία Μωχάμετ Άλη. Για πληροφορίες: MOHA Research Center, Θεοδώρου Πουλίδου 6, τηλ. 2510 620515, info@moha.center.

Δες τι γίνεται στην πόλη στη σελίδα με τα events της Καβάλας στο Citypedia.gr. Αν κάνεις βόλτα στην Παναγία, η Οικία Μωχάμετ Άλη είναι μια στάση για να δεις πώς ζούσε μια εύπορη οικογένεια του 18ου αιώνα.

Φωτογραφίες: DocWoKav (CC BY-SA 4.0), XeresNelro (CC BY-SA 4.0), User:Thepottato (CC BY-SA 4.0), Nikolai Karaneschev (CC BY 3.0), μέσω Wikimedia Commons· MOHA Research Center (εσωτερικοί χώροι, παλιά φωτογραφία).