Καβάλα: Οι «Πλειάδες» μεταμορφώνουν την ιστορική καπναποθήκη σε χώρο τέχνης

του Β. Λωλίδη

Στην καρδιά του εμπορικού ιστού της Καβάλας, εκεί όπου η καθημερινή κίνηση συναντά την ιστορική μνήμη, η τέχνη αποκτά μια διαφορετική διάσταση. Μεγάλης κλίμακας έργα του εικαστικού Νικόλα Φωτιάδη κρέμονται από την οροφή του αίθριου του Εμπορικού Κέντρου Καβάλας, μετατρέποντας τον εσωτερικό χώρο ενός ιστορικού κτιρίου σε πρωτότυπο εικαστικό δρώμενο.

Η έκθεση με τίτλο «Πλειάδες στον Παράδεισο», που διοργανώνει το Εργαστήρι Τέχνης Μιχαηλίδη και φιλοξενείται τόσο στο εσωτερικό της γκαλερί όσο και στο αίθριο, προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο συνάντησης του κοινού με τη σύγχρονη τέχνη. Τα έργα δεν περιορίζονται στους τοίχους ενός εκθεσιακού χώρου, αλλά αναπτύσσονται κατακόρυφα, συνομιλώντας με την αρχιτεκτονική, το φως και την κίνηση των ανθρώπων που διασχίζουν καθημερινά το κτίριο.

Η πρωτοτυπία της παρουσίασης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη συνθήκη. Η επίσκεψη σε μια έκθεση δεν προϋποθέτει απαραίτητα μια συνειδητή απόφαση να βρεθεί κανείς σε μια γκαλερί. Η τέχνη συναντά τον περαστικό μέσα στον χώρο της καθημερινότητάς του, προσκαλώντας τον να σταθεί, να παρατηρήσει και να ανακαλύψει μια διαφορετική αισθητική εμπειρία.

Οι «Πλειάδες» και ο μύθος τους ως δημιουργικό ταξίδι

Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα από τις ενότητες «Πλειάδες» και «Παράδεισος», με τεχνικές που περιλαμβάνουν ακρυλικό σε χειροποίητο χαρτί, ελαιοχρώματα σε καμβά και ακρυλικά μελάνια σε χειροποίητο χαρτί.

Για τον Νικόλα Φωτιάδη, οι «Πλειάδες» αποτελούν μια επταετή δημιουργική διαδρομή, συνδεδεμένη με τον μύθο των επτά νυμφών που μεταμορφώθηκαν σε άστρα. Όπως εξηγεί, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, «η μυθολογική αφήγηση συναντά τη θάλασσα και την αναζήτηση της έμπνευσης, οδηγώντας τον καλλιτέχνη σε ένα μακρόχρονο ταξίδι μέσα στο εργαστήριο».

«Είναι οι γυναίκες που δεν γεννήθηκαν ακόμα, οι γυναίκες που δεν πέθαναν ακόμα», σημειώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την στιγμή κατά την οποία τα έργα αποκτούν την αυτοτελή παρουσία τους και περνούν από τη δημιουργική διαδικασία στην έκθεση και την αναγνώριση.

Ο Νικόλας Φωτιάδης κατάγεται από τη Δράμα και είναι απόφοιτος της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, με κατεύθυνση τη Ζωγραφική, από όπου αποφοίτησε με άριστα το 2011, έχοντας παράλληλα ασχοληθεί και με τη χαρακτική. Πραγματοποίησε έντεκα ατομικές εκθέσεις, ενώ συμμετείχε σε ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το έργο του κινείται στον χώρο της σύγχρονης εικαστικής δημιουργίας, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται ως εικαστικός και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Η εικαστική προσέγγιση των «Πλειάδων» φωτίζεται και μέσα από την κριτική της ιστορικού τέχνης και φιλοσόφου Μαρίας Κόντα. Η ίδια προσεγγίζει το γυναικείο γυμνό ως μια παρουσία που βρίσκεται σε διαρκή σχέση με το βλέμμα του θεατή, ενώ αναδεικνύει τη μνημειακή διάσταση των μορφών και τη σχέση τους με τον χώρο. Το σώμα, μέσα από τις γραμμές, τις σκιές και την έκθεσή του στο φως, δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως εικαστικό θέμα, αλλά ως μια απτή παρουσία που καλεί τον θεατή σε προσωπική αναμέτρηση με αυτό που βλέπει.

Η ανάρτηση των μεγάλων έργων στο αίθριο ενισχύει αυτή τη διάσταση, μεταφέροντας την εικαστική εμπειρία έξω από τις συνηθισμένες αναλογίες μιας γκαλερί. Η αρχιτεκτονική δεν αποτελεί απλώς το φόντο της έκθεσης, αλλά μέρος της ίδιας της παρουσίασής της.

Από την καπναποθήκη Ρεζή στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή

Το κτίριο που φιλοξενεί την έκθεση έχει την δική του μακρά διαδρομή. Γνωστό ως Καπναποθήκη Ρεζή, χτίστηκε το 1885 και αγοράστηκε το 1892 από την εταιρεία που διαχειριζόταν το Οθωμανικό Μονοπώλιο Καπνού. Το συγκρότημα συνδέθηκε με την εποχή της ακμής του καπνεμπορίου στην Καβάλα, αλλά και με σημαντικές στιγμές της κοινωνικής ιστορίας της πόλης, όπως η απεργία των καπνεργατών του 1896, γνωστή ως «εκμέκ καυγασί».

Στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε, μεταξύ άλλων, για τη στέγαση προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ενώ άλλαξε ιδιοκτησίες και χρήσεις κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Το 1990 κηρύχθηκε διατηρητέο και το 1992 ξεκίνησαν εργασίες επισκευής και εκσυγχρονισμού, με διατήρηση του πέτρινου κελύφους και της ξύλινης κρεμαστής στέγης.

Το 1996 άρχισε η λειτουργία του με τη σημερινή του χρήση ως Εμπορικού Κέντρου. Το εσωτερικό αίθριο διατηρήθηκε ως ένας προστατευμένος αστικός χώρος που μπορεί να φιλοξενεί πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκθέσεις και δρώμενα. Αξίζει να τονιστεί πως το Εμπορικό Κέντρο είναι ένα από τα λίγα εξαιρετικά πετυχημένα παραδείγματα ιδιωτικής πρωτοβουλίας στον τομέα της επανάχρησης πάρα πολλών καπναποθηκών που βρίσκονται διάσπαρτες στο κέντρο της Καβάλας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Τέχνης Μιχαηλίδη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ο συντηρητής έργων τέχνης Γιώργος Μιχαηλίδης και η σύζυγός του, διακοσμήτρια Σίσσυ Παπαδοπούλου, επιδιώκουν να στηρίζουν και να αναδεικνύουν καλλιτέχνες, δίνοντάς τους την δυνατότητα να παρουσιάζουν τη δουλειά τους σε έναν χώρο ανοιχτό στο ευρύ κοινό.

«Μαζί με τη Σίσσυ πιστεύουμε ότι η τέχνη πρέπει να βρίσκει τον δρόμο της προς τους ανθρώπους και να αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς τους», τονίζει μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο Γιώργος Μιχαηλίδης και συνεχίζει «θέλουμε να στηρίζουμε τους καλλιτέχνες και να τους δίνουμε την ευκαιρία να παρουσιάζουν το έργο τους σε χώρους με ιστορία, που παραμένουν ζωντανοί και προσβάσιμοι. Το αίθριο του Εμπορικού Κέντρου προσφέρει αυτή την δυνατότητα. Άνθρωποι που έρχονται για τις καθημερινές τους υποχρεώσεις μπορούν να συναντήσουν την τέχνη απρόσμενα, να σταθούν μπροστά σε ένα έργο και να ανακαλύψουν κάτι καινούργιο».

Η έκθεση του Νικόλα Φωτιάδη θα φιλοξενείται στο Εργαστήρι Τέχνης Μιχαηλίδη και στο αίθριο του Εμπορικού Κέντρου Καβάλας έως το τέλος του μήνα.

Σε ένα κτίριο που έχει περάσει από την καπνική ακμή στις κοινωνικές μεταβολές και στην σύγχρονη εμπορική ζωή, η εικαστική παρέμβαση προσθέτει ένα νέο κεφάλαιο. Η ιστορική μνήμη δεν μένει εγκλωβισμένη στους τοίχους, αλλά συναντά τη σύγχρονη δημιουργία και το κοινό της πόλης, υπενθυμίζοντας ότι η τέχνη μπορεί να υπάρχει εκεί όπου οι άνθρωποι ζουν, κινούνται και συναντιούνται.

Συχνές ερωτήσεις

Διάβασε περισσότερα νέα για την Καβάλα στο Citypedia.gr.